در حیوانات باید جفتگیری پس از فحل شدن آنها رخ دهد. به میل جنسی گاو یا گوسفند ماده که با حرکات و رفتارهای خود مثل سواری دادن به دیگر دامها یا وجود ترشحات در واژن و … باعث انجام عمل جفتگیری میشود، زمان فحلی شدن دام گفته میشود. اگر جفتگیری گاو و گوسفند در زمان فحلی بودن گاو و گوسفند ماده رخ دهد، امکان حاملگی و درصد چندقلوزایی آنها بیشتر خواهد بود. سیدر یکی از وسایلی است که باعث فحلی شدن گاو و گوسفند میشود که در این مقاله، نحوه سیدرگذاری در گاو و گوسفند را شرح خواهیم داد.
اگر به دنبال این هستید که در مورد نحوه سیدرگذاری در گاو و گوسفند اطلاعاتی را بدست آورید، در این مقاله با مُداس همراه ما باشید.
سیدرگذاری چیست؟
سیدرگذاری روشی است که از آن برای فحلی شدن گاو و گوسفند استفاده میشود. استفاده از این روش سبب میشود که در گاو و گوسفند، احتمال حاملگی بالا برود. زمان سیدرگذاری ممکن است که در فصل تولید مثل و یا خارج از این فصل باشد.
فواید سیدرگذاری در گاو و گوسفند
- همزمانسازی فحلی باعث میشود حیوانات در محدوده زمانی فشردهتر فحل شوند.
- امکان کنترل تخمکگذاری در حیوان ماده فراهم میشود.
- فراهم کردن امکان استفاده از تلقیح مصنوعی
- باعث جلو افتادن فصل تولیدمثلی در حیوان ماده خواهد شد.
- باعث افزایش راندمان تولیدمثلی و کاهش درصد فحلیهای خاموش (چرخه فحلی بدون آزادسازی تخمک) میشود.
- در اثر استفاده از تلقیح مصنوعی، انجام جفتگیریهای کنترل شده، عملیتر و کاربردیتر خواهد شد.
- سودآوری گله را افزایش میدهد.
- امکان ایجاد فحلی در گوسفند، بز و گاو در خارج فصل تولیدمثلی
- مدیریت تاریخ دقیق جفتگیریها و زایمان
نحوه سیدرگذاری
- اپلیکاتور را قبل از گذاشتن سیدر در آن، با مایع ضدعفونی کاملا شستشو دهید.
- واژن دام را با دستمال کاغذی یک بار مصرف تمیز کنید.
- از دستکش لاتکس برای انجام عملیات سیدرگذاری استفاده کنید.
- از اپلیکاتورهای مخصوص همان شرکت سازنده سیدر استفاده شود.
- سیدرها باید در محیط خشک و زیر دمای ۲۰ الی ۲۵ درجه سانتیگراد نگهداری شوند تا کیفیت خود را از دست ندهند.
- سر اپلیکاتور را با لوبریکانت مخصوص دامپزشکی لیز میکنیم. دم یا دنبه را بالا نگه داشته و لب فرج را باز کرده و بعد از رد کردن سر اپلیکاتور محتوی سیدر از فرج گوسفند، آنرا با شیب اندکی (۳۵-۴۵ درجه به بالا) وارد واژن میکنیم و به آرامی در داخل واژن حرکت میدهیم تا به انتهای فرج برسیم. سپس پیستون اپلیکاتور را فشار میدهیم تا سیدر را در واژن آزاد کند و بعد، اپلیکاتور را به آرامی خارج میکنیم.
توجه شود که مدت زمان گذاشتن سیدر برای هر دام متفاوت است.
هر سیدر تنها یک بار قابلیت استفاده دارد و قبل از رفتن به کشتار حتما بایستی سیدر خارج شده باشد. از خوردن گوشت چنین دامی تا ۲۴ ساعت بعد از برداشت سیدر خودداری شود.
سیدرگذاری برای چه دامهایی مجاز نیست؟
- دامهایی که از وزن مناسب یا سن کافی برای جفتگیری برخوردار نیستند.
- دامهایی که دارای سیستم واژنی رشد نکرده و غیرعادی یا ملتهب و عفونی هستند.
- گاوهای گوشتی که کمتر از ۲۰ روز بعد زایمان و در گاوهای شیری که کمتر از ۴۰ روز از زایمانشان گذشته است.
- در گاوهای شیری آنستروس که کمتر از ۴۲ روز و بیشتر از ۷۸ روز از زایمانشان گذشته و این گونه گاوها باید از نظر اثر بخش و ایمنی مورد ارزیابی قرار گیرند.
همزمانسازی
اولین فرآیندی که برای پروسه چندقلوزایی انجام میشود، پروسه همزمانسازی است. این پروسه به دو قسمت سیدرگذاری و سیدربرداری تقسیم میشود. اگر بخواهیم به صورت اجمالی توضیح دهیم، سیدرگذاری در واقع یک پیش عملیات برای جفتگیری و زایش است که مدت زمان چندقلوزایی را بسیار کاهش میدهد. به همین علت، پروسه سیدرگذاری و سیدربرداری خیلی مهم است.یکی از زیربخش های نرم افزار مداس در بخش ثبت مشخصات همزمان سازی است که ثبت سیدرگذاری و سیدربرداری در این قسمت ثبت می شود و بر اساس پروتکل های تعریف شده توسط کاربر، هشدار سیدربرداری بصورت خودکار صادر می شود و در کارتابل روزانه کاربر مربوطه و مدیر نرم افزار ثبت می شود، پروسه سیدرگذاری و سیدربرداری در این نرم افزار به صورت گلهای انجام میشود. یعنی ما برای ثبت سیدرگذاری، باید یک پارتیشن را انتخاب بکنیم و اگر دام مجاز داخل پارتیشن باشد، به ما نشان داده میشود و ما میتوانیم دامهای مجاز را انتخاب بکنیم. بعد از اینکه دام مجاز را انتخاب کردیم، ثبت سیدرگذاری را انجام میدهیم.